Trong bài học hôm nay, chúng ta sẽ khám phá:

• Cấu trúc rẽ nhánh if, if-else, else if trong C++.
• Cách chương trình ra quyết định dựa trên điều kiện.
• Một số bài tập áp dụng thực tế.

---

1. Cấu trúc rẽ nhánh if

if cho phép chương trình kiểm tra một điều kiện.
Nếu điều kiện đúng (true), đoạn mã trong if sẽ được thực thi.

Cú pháp:

if (dieu_kien) {
    // Các câu lệnh nếu điều kiện đúng
}

---

Ví dụ 1: Kiểm tra số dương

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    int n;
    cout << "Nhap mot so nguyen: ";
    cin >> n;

    if (n > 0) {
        cout << "Day la so duong." << endl;
    }

    return 0;
}

---

2. Cấu trúc if-else

if-else cho phép chọn giữa hai hướng:

• Nếu điều kiện đúng → thực hiện đoạn 1.
• Nếu điều kiện sai → thực hiện đoạn 2.

Cú pháp:

if (dieu_kien) {
    // Các câu lệnh khi điều kiện đúng
} else {
    // Các câu lệnh khi điều kiện sai
}

---

Ví dụ 2: Kiểm tra số chẵn hay lẻ

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    int n;
    cout << "Nhap mot so nguyen: ";
    cin >> n;

    if (n % 2 == 0) {
        cout << "So chan." << endl;
    } else {
        cout << "So le." << endl;
    }

    return 0;
}

---

3. Cấu trúc if – else if – else

Khi có nhiều trường hợp khác nhau, ta dùng if – else if – else.

Cú pháp:

if (dieu_kien_1) {
    // Xử lý khi điều kiện 1 đúng
} else if (dieu_kien_2) {
    // Xử lý khi điều kiện 2 đúng
} else {
    // Xử lý nếu không thỏa điều kiện nào
}

---

Ví dụ 3: Xếp loại học lực theo điểm trung bình

#include <iostream>
using namespace std;

int main() {
    float diem;
    cout << "Nhap diem trung binh: ";
    cin >> diem;

    if (diem >= 8.0) {
        cout << "Xep loai Gioi." << endl;
    } else if (diem >= 6.5) {
        cout << "Xep loai Kha." << endl;
    } else if (diem >= 5.0) {
        cout << "Xep loai Trung binh." << endl;
    } else {
        cout << "Xep loai Yeu." << endl;
    }

    return 0;
}

---

4. Một số lưu ý khi dùng if-else

• Không cần dấu ; sau if (điều kiện).
• Nếu chỉ có 1 câu lệnh trong if hoặc else, bạn có thể bỏ dấu {}. Tuy nhiên, nên dùng {} để tránh lỗi khó thấy.
• Khi so sánh chuỗi, ta sẽ học thêm thư viện string ở bài tới (so sánh bằng == trực tiếp với số nguyên).

---

5. Bài tập thực hành

Bài 1: Kiểm tra số âm, dương, hay bằng 0

Yêu cầu:

• Nhập một số nguyên n.
• In ra:
  • “So duong” nếu n > 0
  • “So am” nếu n < 0
  • “Khong am khong duong” nếu n = 0

---

Bài 2: Tính điểm trung bình và xếp loại

Yêu cầu:

• Nhập 3 điểm Toán, Lý, Hóa.
• Tính điểm trung bình = (Toán + Lý + Hóa) / 3.
• Xếp loại theo thang:
  • = 8: Giỏi
  • = 6.5: Khá
  • = 5: Trung bình
  • < 5: Yếu

---

Bài 3: Kiểm tra năm nhuận

Gợi ý:

• Năm nhuận là năm chia hết cho 4 nhưng không chia hết cho 100, hoặc chia hết cho 400.

Công thức:

if ( (nam % 4 == 0 && nam % 100 != 0) || (nam % 400 == 0) )

---

Tổng kết

Hôm nay, bạn đã:

• Hiểu cách chương trình ra quyết định với if, if-else, else if.
• Thực hành nhiều bài tập về kiểm tra điều kiện.
• Sẵn sàng cho những bài toán phức tạp hơn!

👉 Ở bài tiếp theo, chúng ta sẽ học:

• Cấu trúc lặp while, for trong C++ — nền tảng để giải các bài toán lặp như tính tổng, liệt kê số, tìm kiếm!

---